Wist je dat je paard altijd aan het leren is? Elke minuut van de dag, alles wat hij ziet, hoort en ervaart, vormt zijn gedrag. Ben jij je bewust van wat je je paard elke dag leert? Als je je hier bewust van bent en over nadenkt kun je er slim gebruik van maken!
Paarden leren constant door hun omgeving en de gevolgen van hun gedrag. Dit kan voor ons gewenst of ongewenst gedrag zijn, maar het proces is altijd aan de gang. Denk maar eens aan hoe je paard weet wanneer het etenstijd is. Hij heeft geleerd dat bepaalde geluiden of tijdstippen betekenen dat er voer aankomt. Dit is een simpel voorbeeld van leren door associatie. Veel paarden beginnen tegen hun staldeur te trappen als ze door een bepaald geluid/routine of tijdstip hebben geleerd dat er eten aankomt. Iedere keer dat ze tegen hun deur hebben getrapt en daarna hun voer hebben gekregen heeft dat leerproces versterkt. Hoe kun je dat nu doorbreken? Door op een ander tijdstip te voeren, het voer op een ander moment klaar te maken en vooral: geef het voer op een moment dat alle paarden bijvoorbeeld braaf aan hun hooi staan te knabbelen of iets anders aan het doen zijn. Zorg dat ze het voer al hebben voordat ze tegen hun deur aan kunnen trappen. Dit zul je, afhankelijk van hoe lang je oude gedrag (tegen de stal trappen) “getraind” hebt, een behoorlijke tijd vol moeten houden voordat het trappen tegen de stalwand uit hun systeem is. En zorg dat je niet per ongeluk weer een keertje in de oude routine vervalt en het trappen bekrachtigd met voer, dan wordt het nog lastiger om het te doorbreken.
Dit proces van associatie kun je natuurlijk ook in je voordeel gebruiken. Laat de vervelende vliegenspray de voorspeller worden van iets heel leuks: bijvoorbeeld naar de wei of buiten wandelen. Maar vergeet niet: het ligt aan de voorkeuren van je paard hoe een gedrag kunt versterken. Voor het ene paard is naar de wei gaan zo geweldig dat hij er alles voor over heeft, voor het andere paard is buiten wandelen zowiezo wat spannend en als daar ook nog vliegenspray bovenop komt hoeft het misschien helemaal niet meer. Het is zaak om je paard te kennen en ook een beetje een kwestie van uitproberen.
Voer is vaak een hele sterke motivator voor paarden die ook nog eens makkelijk op het juiste moment in te zetten is, daarom worden paarden die (correct) met voedsel getraind worden ook heel enthousiast om iets met hun mens te doen.
Een andere manier om het gedrag van je paard te beïnvloeden is antecedent arrangement. Dit betekent dat je de omgeving van je paard zo inricht dat gewenst gedrag waarschijnlijker wordt. Denk aan het weghalen van afleidingen of het opzetten van situaties waarin je paard het gewenste gedrag kan laten zien. Het kan echt heel simpel zijn. Probeert je paard iedere keer het voerhok in te duiken als je er langs loopt? Wat zorgt dat jij een ruk aan je arm krijgt en je paard een ruk terug en een snauw? Doe die deur even dicht voordat je er langs loopt of loopt via een andere weg, zelfs al is het iets verder: hoe minder je paard dit ongewenst gedrag ‘oefent’ hoe beter jullie relatie wordt. En als je hem dan ook nog beloont voor wel netjes met je mee lopen op de plaatsen waar hij dat kan, dan wordt netjes meelopen veel interessanter. Of staat je paard op de poetsplaats onrustig met zijn been te kappen als je even wegloopt om je spullen te halen? Zorg dan dat je eerst je spullen haalt en dan pas je paard, dan oefent hij het kappen minder, en hij kan er vertrouwen in krijgen dat jij niet bij hem wegloopt en hij niet alleen achter blijft. Staat je paard netjes en ontspannen stil? Beloon hem dan met iets wat hij graag wil, vind hij kriebelen heerlijk? Begin ermee als hij al netjes stilstaat en hou ermee op op het moment dat hij onrustig begint te bewegen, zo leert hij dat netjes stilstaan beloont wordt. Je kunt je paard wel straffen als hij iets doet wat je niet wilt maar hoe moet hij eigenlijk weten wat wel de bedoeling is? Leg het hem uit door iets aangenaams te doen (kriebelen/hooibrokje/etc) als hij doet wat je wel wil.
Ook heel belangrijk: vertel je paard altijd wat je wel wilt in plaats van wat je niet wil. Staat je paard netjes en ontspannen stil? Beloon hem dan met iets wat hij aangenaam vind. Vind hij kriebelen heerlijk? Begin ermee als hij al netjes stilstaat en hou ermee op op het moment dat hij onrustig begint te bewegen, zo leert hij dat netjes stilstaan beloont wordt. Je kunt je paard wel straffen als hij iets doet wat je niet wilt maar hoe moet hij eigenlijk weten wat wel de bedoeling is? Leg het hem uit door iets aangenaams te doen (kriebelen/hooibrokje/etc) als hij doet wat je wel wil.
Dus wat kun je doen om gebruik te maken van het feit dat je paard altijd leert?
- Observeer je paard: Let goed op wat je paard doet en hoe hij reageert op verschillende situaties. Hierdoor krijg je inzicht in zijn leerpatronen.
- Plan vooruit: Gebruik antecedent arrangement om situaties te creëren waarin je paard het gewenste gedrag kan laten zien. Dit kan betekenen dat je de trainingsplek aanpast of timing van bepaalde activiteiten verandert.
- Beloon gewenst gedrag: Gebruik positieve bekrachtiging om gewenst gedrag te versterken. Beloon je paard direct na het gewenste gedrag zodat hij de link legt tussen zijn actie en de beloning.
Door gebruik te maken van antecedent arrangement en positieve bekrachtiging, kun je dit leerproces sturen en versterken. Dit maakt niet alleen de training effectiever, maar ook leuker voor zowel jou als je paard. Dus, de volgende keer dat je met je paard aan de slag gaat, bedenk dan hoe je de situatie kunt inrichten en hoe je hem kunt belonen voor het gedrag dat je wilt zien. Veel plezier met trainen!
